Obowiązek i już. Ewa Matuszewska (1919–1944)

W 2020 r., zwiedzając ulice dzielnicy, w której mieszkam, specjalnie zapuszczając się w tereny wcześniej mi nieznane, dokonałam kilku ciekawych herstorycznych odkryć. Zauważyłam, że na ścianie domu blisko parku Królikarnia zamieszczono tablicę upamiętniającą młodą harcerkę i pielęgniarkę. Zaciekawiła mnie jej historia. Ruszyłam więc jej śladami po Mokotowie, Kabatach, Śródmieściu, Filtrach i Powązkach.

Ewa Matuszewska była córką płk. WP i polityka Ignacego oraz pisarki i tłumaczki literatury pięknej Stanisławy z Kuszelewskich. Po owdowieniu matka Ewy wyszła za mąż za gen. Ludomiła Rayskiego. Rodzina mieszkała na tzw. osiedlu lotniczym blisko Królikarni. Ojczym zaczepił w niej miłość do lotnictwa, Ewa skończyła więc kurs szybowcowy i dostała szybowiec „Mewa”. Należała do Warszawskiego Klubu Wioślarek. Dołączyła też do Warszawskiej Żeńskiej Drużyny Harcerskiej Chorągwi Warszawskiej Organizacji Harcerek. Ukończyła Liceum im. J. Słowackiego przy ul. Wawelskiej.

W 1938 r. zaczęła studia pielęgniarskie, w czasie wojny kontynuowane na tajnych kompletach. We wrześniu 1939 r. wraz z matką pracowała w Szpitalu Dzieciątka Jezus. Mieszkały najpierw przy Hożej (dom nie istnieje), potem przy Polnej, bo dom przy ul. Idzikowskiego 25 został uszkodzony. Kobiety przekazały go siostrom niepokalankom na sierociniec. Do 1962 r. istniało tu przedszkole. Dziś szkoła działa na Kabatach. Wisi tu portret Ewy, który ojczym przekazał niepokalankom.

W czasie wojny Ewa pracowała w cukierni przy dzisiejszym Pl. Konstytucji. Kamienica dziś nie istnieje. Ewa należała do służby sanitarnej w Szarych Szeregach. Pracowała m.in. w szpitalu przy ul. Dąbrowskiego. Służyła w batalionie AK „Parasol”, a w powstaniu warszawskim szefowała sanitariatowi w pułku „Baszta”.

Ranna, 26 września 1944 r. została rozstrzelana przez Niemców przy Al. Niepodległości 117/119. Budynek nie istnieje. Zginęła na służbie. Ciało ekshumowano i złożono na Powązkach Wojskowych.

Ewa Matuszewska jest upamiętniona m.in. na Mokotowie. Patronuje też żeńskiej drużynie harcerskiej. Nie wyobrażała sobie nie walczyć za ojczyznę. Oto patriotyzm w wydaniu Ewy Matuszewskiej.

Maria Weronika Kmoch



Bibliografia
Gieniusz E.M. CSIC, Ewa Matuszewska „Mewa”, Warszawa 2021.

Ikonografia w filmie
Zbiory Muzeum Powstania Warszawskiego, kopie za: Gieniusz E.M. CSIC, Ewa Matuszewska „Mewa”, Warszawa 2021 (dostęp 18 XI 2023 r.).

Ikonografia do wpisu
Zdjęcie nagłówkowe: Ewa Matuszewska przed 1939 r. Fotografia ze zbiorów Centralnego Archiwum Wojskowego. Domena publiczna via Wikimedia Commons (dostęp 1 XII 2023 r.).